ATEŞ ALMAYA MI GELDİN ?
Oğlum, bir koşu Ayşe Teyzenlere kadar git, ATEŞ AL DA GEL.
Ninem, yâni babaannem, beni ateş almaya bu sözlerle yollardı hep.
Köyümüzde nineye " Ebe " derdik. Her nine torununu, her torun da ninesini özellikle sever. Çocukluğumda kimi zaman annemin belki sözünden çıktığım, onu üzdüğüm olmuştur amma, ebemin sözünü asla ikiletmedim.
Sokaktan eve geldiğimizde " Köşe " tâbir edilen, şimdilerde lüks yapılarda Şömine denen Ocakbaşı'nda otururdu ebem.
Ben odaya girdiğimde, hemen oracıktaki " Kül Küreğini " bana doğru uzattığında anlardım beni ateş almaya yollayacağını. O, daha önceden pencereden bakmış ve hangi evin bacasının tüttüğünü tesbit etmiştir. Ona göre, Ayşe Teyzene, Fatma Teyzene git diye yönlendirirdi.
Halbuki evde mutlaka kibrit bulunurdu. Hatta ebemin belindeki kocaman kuşağının içinde olduğunu biliyordum. Çok mecbur kaldığında kullanırdı kibriti. Tarlaya gittiğimizde veya yaylada ateş alacak yer olmadığı zaman yerlerde.
Çünkü, kibrit para ile alınan nesne idi ve köylüde de para yoktu. Olabildiğince iktisatlı yaşamak zorunda idiler.
Pazara gidildiğinde alınacak madde sayısı o kadar azdı ki: Gaz yağı, kibrit, lamba ve camı, nal, mıh, şeker, bez, tuz ve benzeri şeyler.
" İşlik " denilen küçük atölyede ebem evin ihtiyacı olan bezi üretirdi. Ayakkabı yerine çarık vardı. Sonradan lastik ayakkabı çıkmıştı.
Ateş almaya gittiğimiz evin sahibi, bizi elde kül küreği ile görünce neye geldiğimizi bile sormaz, hemen ocakbaşından maşa ile en iri " Köz " lerden birkaç tanesini küreğe yerleştirir:
Bir yerlerde eğlenme, sakın düşürme, basaklardan ( Merdiven ) dikkatli in, ebene selam söyle " demeyi asla ihmal etmezdi. Hoş, aynı talimatı ateş almaya yollayan ebemiz de verirdi ya.
Ateşi aldıktan sonra son süratle geri dönmek mecburiyetindeydiniz. Çünkü çorba pişirilecektir.
Ocak başında oturan ebem, ben gelinceye kadar çalı çırpı ile ocağı hazırlamış, sacayağının üzerine çömleği oturtmuş, beni bekliyor olarak bulurdum.
Benim getirdiğim közleri itina ile o çırpının yanına yerleştirir, sonra üfleye üfleye ocağı yakar yemeği hazırlardı.
Bir yere geldiğinde, hemen gitmek için izin isteyen birine : " NE O, ATEŞ ALMAYA MI GELDİN, OTUR BİRAZ HELE " sözünün çıkış noktası işte burasıdır.
Meşhur hikâyedir:
Bir yörede, her konuda kendini yetiştirmiş, herkesin ÇOK BİLMİŞ DEDE diye adlandırdıkları bir ihtiyar yaşarmış.
Bilmediği şey yokmuş. Bir gün, 7-8 yaşlarında bir kız çocuğu gelmiş ve :
- Çok Bilmiş dede, annem ateş almaya yolladı " demiş. Dede bakmış, çocuğun elinde kürek, maşa gibi bir şeyler yok.
- İyi de kızım, maşa, kürek bende de yok, sen de getirmemişsin, ateşi nasıl götüreceksin, hadi evine dön ve kürek getir " demiş.
- Ateş varsa ben hallederim Çok Bilmiş Dede " diye cevap vermiş.
Hemen ocak başına çökmüş, soğuk küllerden avucuna kül doldurmuş, iki çalı parçasını da maşa gibi kullanarak avucuna birkaç ateş parçasını koyup ayrılmış.
Çok Bilmiş Dede, hayretler içinde kalmış ve " Adımız Çok Bilmişe çıkmış, amma şu anda küçük bir kızdan bile bir şeyler öğrenmek varmış, bu manada bu kız benim hocam oldu " diyerek takdir etmiş.
Geçenlerde çocuk parkında 8-10 yaşlarında 3- 4 çocuk oyun oynuyorlar, yanlarından geçerken dikkatimi çekti.
Oynadıkları oyun: 4 kutu kibrit almışlar, kibritin birini yakıyorlar, kutunun içindeki kibritlerin tamamını birden ateşleyerek, onların bir anda ateş alıp pof diye yanmalarını zelve seyrediyorlar.
Yanlarına çöktüm, sevecen bir şekilde, yaptıklarının iyi olmadığını, Allah Korusun, en azından bir yerlerinin yanabileceğini söyledim, ne derece etkili oldum bilemiyorum, çünkü son kutuyu yakmışlardı.
Onlarda, benim asıl ne demek istediğimi, bir gün büyüyüp, bu yazıyı okuduklarında anlayacaklardır.